Hesablar planı necə qurulub
Yeni planda hər sintetik hesabın kodu üç rəqəmdən ibarətdir. Birinci rəqəm bölməni, ikinci rəqəm maddəni, üçüncü rəqəm maddə daxilində hesabı göstərir. Məsələn, 531: 5 qısamüddətli öhdəliklər, 53 qısamüddətli kreditor borcları, 531 malsatan və podratçılara qısamüddətli kreditor borcları. Subhesablar defislə yazılır: 101-3 proqram təminatının dəyəri.
Plan likvidliyin artması qaydası ilə düzülüb: uzunmüddətli aktivlərdən başlayır, pul vəsaitləri ilə bitən qısamüddətli aktivlərə keçir. Bölmələr 1–5 balans hesablarıdır, 6–9 isə mənfəət və zərər hesabatının hesablarıdır. Yeni planda balansarxası hesab yoxdur.
Ən çox istifadə olunan hesablar
| Hesab | Adı | Nə üçün |
|---|---|---|
| 221 | Kassa | Nağd pul |
| 223 | Bank hesablaşma hesabları | Manat və valyuta hesabları |
| 211 | Alıcılar və sifarişçilərin qısamüddətli debitor borcları | Müştərilərin borcu |
| 531 | Malsatan və podratçılara qısamüddətli kreditor borcları | Təchizatçılara borc |
| 533 | Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar | Ödənilməmiş əmək haqqı |
| 521 | Vergi öhdəlikləri | ƏDV, gəlir, mənfəət və digər vergilər |
| 522 | Sosial sığorta və təminat üzrə öhdəliklər | DSMF haqları |
| 241 | Əvəzləşdirilən vergilər | Əvəzləşdirilən ƏDV |
| 601 | Satış | Əsas fəaliyyətdən gəlir |
| 701 | Satışın maya dəyəri üzrə xərclər | Satılmış məhsul və malın mayası |
| 721 | İnzibati xərclər | Ofis, idarəetmə, əmək haqqı |
| 801 | Ümumi mənfəət (zərər) | Dövrün maliyyə nəticəsi |
Köhnə plandan yeniyə keçid
Köhnə 2 rəqəmli plan 1996-dan tətbiq olunurdu. Kommersiya təşkilatları 2008-dən Milli Mühasibat Uçotu Standartlarına əsaslanan 3 rəqəmli plana keçiblər, hazırkı redaksiya 2017-ci ildə Q-01 qərarı ilə təsdiq edilib. Kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri üçün 2019-cu il Q-15 Qaydalarındakı plan demək olar ki eynidir.
Köhnə planda satış 46, qısamüddətli bank kreditləri isə 90 nömrəli hesabda uçota alınırdı. Rusiyanın 2000-ci il planında 90 "Satış", 62 "Alıcılarla hesablaşmalar" kimi verilir, bu Azərbaycanın köhnə planı ilə eyni deyil. Köhnə qalıqları köçürərkən hər hesabı qısa və uzunmüddətli hissəyə bölün.
Tez-tez verilən suallar
Yeni hesablar planında neçə hesab var?
Q-01 qərarı ilə təsdiq edilmiş planda 9 bölmə, 45 maddə, 146 üç rəqəmli hesab və 161 subhesab var. Müəssisə uçot siyasətində öz subhesablarını əlavə edə bilər.
Kassa və bank hansı hesablardır?
Əmək haqqı hansı hesabda uçota alınır?
101 hesab torpaqdırmı?
Xeyr. 101 qeyri-maddi aktivlərin dəyəridir. Torpaq 111 "Torpaq, tikili və avadanlıqların dəyəri" hesabının subhesabında uçota alınır.
Köhnə planla yeni plan arasında rəsmi uyğunluq cədvəli varmı?
Rəsmi cədvəl təsdiq edilməyib. Bu səhifədəki "Köhnədən yeniyə" cədvəli hesabların adına və məzmununa görə tərtib olunub, məlumat xarakterlidir.