Əsas qayda
Ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200 000 ₼-ı keçərsə, ƏDV qeydiyyatı məcburidir. Tək bir əqd və ya müqavilə 200 000 ₼-dan böyükdürsə, qeydiyyat üçün ərizə həmin əməliyyatdan əvvəl verilməlidir (VM 155.1).
Qeydiyyatdan sonra satışa 18% ƏDV hesablanır və bəyannamə hər ay növbəti ayın 20-dək verilir. Hesablamaq üçün: ƏDV kalkulyatoru.
Dövriyyəyə nə daxildir
- Yalnız ƏDV tutulan əməliyyatlar sayılır.
- ƏDV-dən azad əməliyyatlar (VM 159.2) sayılmır.
- Fiziki şəxsin sahibkarlıqla bağlı olmayan kirayə gəliri (VM 99.3.3) sayılmır. Bax: kirayə gəlirinin vergisi.
Ardıcıl 12 ay necə yoxlanılır
12 ay təqvim ili deyil. Hər ayın sonunda son 12 ayın cəmi yenidən hesablanır: ən köhnə ay çıxır, yeni ay əlavə olunur.
Nümunə. Oktyabr 2025–sentyabr 2026 dövründə dövriyyə 185 000 ₼-dır. Oktyabr 2026-da dövriyyə 25 000 ₼, oktyabr 2025-də 8 000 ₼ olub. Yeni 12 aylıq cəmi: 185 000 − 8 000 + 25 000 = 202 000 ₼. Hədd oktyabrda aşılıb. Ərizə 1–10 noyabr 2026 arasında verilməlidir.
POS ödənişləri üçün 0,5 əmsalı
1 yanvar 2026-dan pərakəndə satışda və vergi uçotunda olmayan şəxslərə göstərilən xidmətdə POS terminal ilə alınan ödənişlər həddə 0,5 əmsalla daxil edilir. Bank köçürməsi və kartdan karta ödəniş bu əmsala düşmür.
| 12 ayın dövriyyəsi | O cümlədən POS ilə | Həddə daxil edilən | Nəticə |
|---|---|---|---|
| 260 000 ₼ | 140 000 ₼ | 260 000 − 140 000 × 0,5 = 190 000 ₼ | Hədd aşılmır |
| 260 000 ₼ | 0 ₼ (bank köçürməsi) | 260 000 ₼ | Hədd aşılır |
| 380 000 ₼ | 380 000 ₼ | 190 000 ₼ | Hədd aşılmır |
Praktikada dövriyyənin hamısı POS ilə alınırsa, hədd faktiki olaraq 400 000 ₼-a qalxır.
Müddətlər, ləğv və könüllü qeydiyyat
- Ərizə: həddin aşıldığı aydan sonrakı ayın 1-dən 10 gün ərzində.
- Qüvvəyə minmə: qeydiyyat növbəti ayın 1-dən qüvvəyə minir.
- Şəhadətnamə: 5 iş günündən gec olmayaraq verilir.
- Ləğv: əvvəlki tam 12 ayda dövriyyə 100 000 ₼-dan çox olmamalıdır. 2026-dan bu hesablamada da POS dövriyyəsi 0,5 əmsalla götürülür.
- Könüllü qeydiyyat: hədd aşılmadan da ƏDV qeydiyyatına düşmək mümkündür.
Ödəniş tarixləri: vergi təqvimi 2026. Əlaqəli: sadələşdirilmiş vergi kalkulyatoru.
Ən çox edilən səhvlər
- 12 ayı təqvim ili kimi saymaq. Hədd hər ay ardıcıl 12 ay üzrə yoxlanılmalıdır.
- ƏDV-dən azad dövriyyəni də həddə daxil etmək.
- 0,5 əmsalını kartdan karta və ya bank köçürmələrinə tətbiq etmək.
- Ərizə üçün 10 günlük müddəti qaçırmaq.
- 200 000 ₼-dan böyük müqaviləni qeydiyyatdan əvvəl icra etmək.
Tez-tez verilən suallar
ƏDV qeydiyyatı həddi nə qədərdir?
Ardıcıl 12 aylıq dövrdə vergi tutulan əməliyyatlar üzrə 200 000 ₼. Hədd hər ay yoxlanılır, təqvim ili üzrə yox.
POS ilə alınan ödənişlər həddə necə daxil olur?
2026-dan pərakəndə satışda və uçotda olmayan şəxslərə xidmətdə POS ilə alınan ödənişlər 0,5 əmsalla sayılır. Bank köçürməsi və kartdan karta ödəniş tam məbləğlə sayılır.
Hədd aşılandan sonra nə qədər vaxtım var?
Ərizə həddin aşıldığı aydan sonrakı ayın 1-dən 10 gün ərzində verilir. Qeydiyyat növbəti ayın 1-dən qüvvəyə minir.
ƏDV qeydiyyatından nə vaxt çıxmaq olar?
Əvvəlki tam 12 ayda dövriyyə 100 000 ₼-dan çox olmayanda. POS dövriyyəsi burada da 0,5 əmsalla götürülür.